Kolhapur-Sangali ZP | कोल्हापूर आणि सांगली जिल्हा परिषद अध्यक्षपदावरून महायुतीतच सध्या जोरदार राजकीय खलबते सुरू आहेत. जिल्हा परिषद निवडणुकीनंतर दोन्ही जिल्ह्यांत सत्ता कोणाची येणार आणि अध्यक्षपदाची माळ कोणाच्या गळ्यात पडणार, याबाबत प्रचंड उत्सुकता निर्माण झाली आहे. महायुतीकडे दोन्ही ठिकाणी सत्तेची संधी असली तरी घटक पक्षांमध्येच सुरू असलेला डाव-प्रतिडाव आता उघडपणे समोर येऊ लागला आहे.
कोल्हापूर जिल्हा ( Kolhapur-Sangali ZP ) परिषदेमध्ये महायुती बहुमतात असली तरी सर्वाधिक सदस्य हे हसन मुश्रीफ यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसचे आहेत. त्यामुळे “मोठा पक्ष – पहिले अध्यक्षपद” हा फॉर्म्युला पुढे करत राष्ट्रवादीने पहिल्या अध्यक्षपदावर ठाम दावा सांगितला आहे. मुश्रीफ यांनी जिल्हा परिषद निवडणुकीत प्रभावी रणनीती आखत राष्ट्रवादीला आघाडीवर आणले. त्यामुळे जिल्हा परिषदेचा गड राष्ट्रवादीकडेच राहणार, असा विश्वास त्यांच्या समर्थकांकडून व्यक्त केला जात आहे. “आमचे 20, तुमचे 12… मग अध्यक्ष तुमचा कसा?” असा थेट सवाल मुश्रीफ यांनी भाजपकडे केला असल्याचे सांगितले जाते. संख्याबळाच्या राजकारणात राष्ट्रवादी वरचढ असल्याने अध्यक्षपद पहिल्यांदा त्यांनाच मिळाले पाहिजे, असा त्यांचा युक्तिवाद आहे.
दरम्यान, कोल्हापूरमध्ये भाजपकडूनही अध्यक्षपदावर जोरदार दावा करण्यात येत आहे. राज्यसभेचे खासदार धनंजय महाडिक यांनी सुरुवातीलाच “जिल्हा परिषदेवर भाजपचाच अध्यक्ष होईल” अशी घोषणा करून राजकीय वर्तुळात खळबळ उडवली. त्यानंतर उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील यांनीही भाजपचा दावा ठामपणे मांडला. पाटील यांनी मांडलेला आकड्यांचा हिशोब वेगळाच आहे. “आमचे 12 आणि जनसुराज्यचे 6 असे मिळून आमचे 18 सदस्य होतात. जनसुराज्य आणि भाजप शरीराने वेगळे असले तरी आत्मा एकच आहे,” असे म्हणत त्यांनी संख्याबळ जवळपास समान असल्याचा युक्तिवाद केला. 18 आणि 20 यात फारसा फरक नसल्याने अध्यक्षपद भाजपला मिळाले पाहिजे, असा त्यांचा आग्रह आहे. कोल्हापूर महानगरपालिकेच्या सत्तावाटपाचा फॉर्म्युला जिल्हा परिषदेत लागू व्हावा, अशीही भाजपची भूमिका आहे. म्हणजे पहिला कार्यकाळ भाजपचा आणि पुढील राष्ट्रवादीचा, असा तडजोडीचा मार्ग काढण्याची चाचपणी सुरू असल्याचे सूत्र सांगतात.
सांगली जिल्हा परिषदेत चित्र थोडे वेगळे आहे. येथे भाजपकडे स्वतंत्रपणे पुरेसे संख्याबळ नाही. मात्र महायुतीकडे काठावरचे बहुमत आहे. त्यामुळे येथे अध्यक्षपदासाठी भाजपला बाजूला ठेवण्याच्या हालचाली सुरू असल्याची चर्चा आहे. सांगलीमध्ये राष्ट्रवादी आणि इतर सहयोगी पक्ष एकत्र येऊन अध्यक्षपदावर दावा मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. भाजपकडे संख्याबळ कमी असल्याने त्यांना पहिल्या फेरीत अध्यक्षपद मिळण्याची शक्यता कमी असल्याचे राजकीय निरीक्षकांचे मत आहे. मात्र भाजपने अद्याप आपला दावा सोडलेला नाही.
दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये महायुतीकडे सत्ता येण्याची शक्यता प्रबळ असली तरी घटक पक्षांतील स्पर्धेमुळे वातावरण तणावपूर्ण झाले आहे. भाजप आणि राष्ट्रवादी या दोन्ही पक्षांना जिल्हा परिषदेवर आपली छाप पाडायची आहे. आगामी विधानसभा व लोकसभा निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर स्थानिक स्वराज्य संस्थांवरील नियंत्रणाला मोठे राजकीय महत्त्व आहे. कोल्हापूर आणि सांगली हे दोन्ही जिल्हे राजकीय दृष्ट्या संवेदनशील मानले जातात. कोल्हापूरमध्ये मुश्रीफ यांचा प्रभाव आणि भाजप नेत्यांचे संघटनबळ, तर सांगलीत स्थानिक पातळीवरील गटबाजी – या साऱ्यामुळे अध्यक्षपदाची लढत अधिक रंगतदार बनली आहे.
सध्या महायुतीतील प्रमुख नेते वारंवार बैठक घेत आहेत. कोणत्या जिल्ह्यात कोणाला अध्यक्षपद द्यायचे आणि त्याबदल्यात दुसऱ्या जिल्ह्यात समतोल कसा साधायचा, यावर चर्चा सुरू आहे. “एक जिल्हा तुमचा – एक आमचा” असा तडजोडीचा फॉर्म्युला समोर येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. सूत्रांच्या माहितीनुसार, कोल्हापूरमध्ये राष्ट्रवादीला पहिले अध्यक्षपद आणि सांगलीत भाजपला संधी, किंवा त्याउलट असा पर्यायही चर्चेत आहे. मात्र दोन्ही पक्षांतील स्थानिक नेतृत्व आपल्या भूमिकेवर ठाम असल्याने अंतिम निर्णय घेणे सोपे नाही.
जिल्हा परिषद अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत संख्याबळ अत्यंत महत्त्वाचे असते. कोणाकडे किती सदस्य आहेत, कोण कुणाच्या बाजूने मतदान करणार, आणि गुप्त मतदानात कोणते क्रॉस-वोटिंग होऊ शकते – यावर अंतिम निकाल अवलंबून असतो. कोल्हापूरमध्ये राष्ट्रवादी 20 सदस्यांसह आघाडीवर असल्याचे सांगितले जात असले तरी भाजप-जनसुराज्य मिळून 18 सदस्यांचा दावा करत आहेत. अशा परिस्थितीत एखाद्या सदस्याने भूमिका बदलली तर चित्र बदलू शकते. त्यामुळे दोन्ही बाजूंनी सदस्यांना एकत्र ठेवण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत.
कोल्हापूरमध्ये मुश्रीफ यांचे नेतृत्व आणि संघटनशक्ती लक्षवेधी आहे. त्यांनी जिल्हा परिषद निवडणुकीत प्रभावी नियोजन करून राष्ट्रवादीला आघाडी मिळवून दिली. त्यामुळे अध्यक्षपदाच्या शर्यतीत त्यांचा शब्द अंतिम ठरणार, असे मानले जाते. राजकीय वर्तुळात अशीही चर्चा आहे की, मुश्रीफ यांच्याशिवाय कोल्हापूरमध्ये महायुतीचे समीकरण जुळणे कठीण आहे. त्यामुळे भाजपला तडजोड करावी लागण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
कोल्हापूर आणि सांगली जिल्हा परिषद अध्यक्षपदाच्या निवडीपूर्वीचे पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. महायुतीतील समन्वयकांकडून तोडगा काढण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. पक्षश्रेष्ठींच्या पातळीवरून अंतिम निर्णय होण्याची शक्यता आहे. एकूणच, महायुतीकडे सत्ता येण्याची शक्यता स्पष्ट असली तरी अध्यक्षपदासाठीची अंतर्गत चुरस हीच सध्या चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरली आहे. कोल्हापूरमध्ये राष्ट्रवादीचा वरचष्मा आणि सांगलीत असलेली काठावरची स्थिती – या दोन्हीमुळे डाव-प्रतिडावांचे राजकारण शिगेला पोहोचले आहे. आता प्रश्न एकच – महायुतीतील तडजोडीचा मार्ग निघणार की संघर्ष अधिक तीव्र होणार? याचे उत्तर लवकरच स्पष्ट होईल. मात्र सध्या तरी कोल्हापूर आणि सांगली जिल्हा परिषद अध्यक्षपदाची लढत राज्यातील राजकारणाचे लक्ष वेधून घेत आहे.